EUIPO Avrupa Birliği Marka Tescili: Türk Şirketleri İçin Rehber

Avrupa Birliği marka başvurusu nedir?

Avrupa Birliği ülkelerine ihracat yapıyor, AB’de distribütörlük ağı kuruyor veya Amazon, Etsy gibi platformlarda satış yapıyorsanız, markanızı güvence altına almanın temel yollarından biri EUIPO nezdinde Avrupa Birliği marka başvurusu yapmaktır. Bu başvuru, tek bir tescil ile 27 Avrupa Birliği üyesi ülkede marka koruması sağlar. Türkiye’de marka tescilinizin bulunması önemlidir; ancak bu tescil tek başına Avrupa Birliği’nde koruma sağlamaz.

Avrupa Birliği markası, Regulation (EU) 2017/1001 on the European Union trade mark kapsamında düzenlenir. Bu sistemde marka, EUIPO tarafından incelenir ve tescil edilirse AB genelinde tek ve bütüncül bir hak doğurur. Bu nedenle EUIPO başvurusu yalnızca “marka tescil işlemi” değil, AB pazarına giriş yapan Türk şirketleri için ticari risk yönetiminin de parçasıdır. 

Avrupa Birliği markası, EUIPO’ya yapılan tek başvuru ile 27 AB üyesi ülkede geçerli olan, sahibine marka adı, logo veya ayırt edici işaret üzerinde 10 yıl süreyle koruma sağlayan fikri mülkiyet hakkıdır. Koruma süresi yenileme ile uzatılabilir.

Avrupa Birliği marka tescili Türk şirketleri için neden önemlidir?

Türk şirketleri bakımından AB marka tescili özellikle ihracat, e-ticaret, fuar katılımı, lisans, bayilik, distribütörlük ve yatırım süreçlerinde önem taşır. AB pazarına girmeden önce marka koruması alınmamışsa, aynı veya benzer bir markanın üçüncü kişilerce tescil edilmesi ciddi sorunlar doğurabilir. Bu sorunlar; ürünlerin pazara girişinde ihtilaf, platform şikayetleri, gümrükte hak sahipliği tartışmaları veya distribütörlük ilişkilerinde baskı şeklinde ortaya çıkabilir.

Bu nedenle başvuru öncesinde yalnızca aynı marka adının boşta olup olmadığına bakmak yeterli değildir. Benzer ibareler, benzer logolar, aynı veya yakın mal/hizmet sınıfları, markanın AB dillerindeki anlamı ve önceki marka sahiplerinin itiraz ihtimali birlikte incelenmelidir.

EUIPO'da Avrupa Birliği marka başvuru süreci nasıl işler?

EUIPO marka başvurusu genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Marka araştırması yapılır. Aynı veya benzer önceki markalar incelenir.

2. Mal ve hizmet sınıfları belirlenir. Başvuru, şirketin mevcut ve yakın vadeli ticari faaliyetlerine uygun kurulmalıdır.

3. Başvuru formu hazırlanır. Marka türü, sınıflar, başvuru sahibi bilgileri ve varsa temsilci bilgileri girilir.

4. Başvuru ücreti ödenir. EUIPO başvuru ücretinin ödenmesiyle süreç ilerler.

5. EUIPO incelemesi yapılır. Mutlak ret nedenleri ve şekli eksiklikler değerlendirilir.

6. Başvuru yayımlanır. Üçüncü kişiler için itiraz süresi başlar.

7. İtiraz olmazsa veya itiraz reddedilirse marka tescil edilir.

EUIPO’nun resmi ücret bilgilerine göre elektronik başvuruda temel ücret bir sınıf için 850 eurodur. İkinci sınıf için 50 euro, üçüncü ve sonraki her sınıf için sınıf başına 150 euro ek ücret ödenir. Bu ücretler değişebileceğinden, başvuru tarihinde EUIPO’nun güncel ücret sayfası ayrıca kontrol edilmelidir. 

Başvuruda itiraz gelmezse süreç çoğu durumda birkaç ay içinde tamamlanabilir. Uygulamada eksiklik, itiraz, sınıf tartışması veya temsilci işlemleri varsa süre uzayabilir. Güncel uygulama, başvuru tarihine, marka türüne ve somut olaya göre değişebilir.

Markaya itiraz riski ve AB markalarıyla karıştırılma ihtimali

EUIPO başvurusu yayımlandıktan sonra üçüncü kişilerin itiraz edebilmesi için üç aylık süre vardır. Bugün itibariyle EUIPO nezdinde itiraz ücreti 390 eurodur. Bu süre içinde önceki marka sahipleri, başvurunun kendi markalarıyla karıştırılma ihtimali doğurduğunu ileri sürebilir. 

Avrupa Birliği marka hukukunda karıştırılma ihtimali, yalnızca markaların birebir aynı olup olmamasına göre değerlendirilmez. Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın yerleşik içtihadına göre markaların görsel, işitsel ve kavramsal benzerliği; mal ve hizmetlerin benzerliği; önceki markanın ayırt edici gücü ve ilgili tüketici kitlesi birlikte dikkate alınır. ABAD’ın SABEL ve Canon kararları bu konuda temel içtihatlar arasında kabul edilir. Canon kararında da önceki markanın ayırt edici niteliği arttıkça karıştırılma ihtimalinin değerlendirilmesinde bunun önem kazanabileceği vurgulanmıştır. 

Bu nedenle “marka adı bende farklı görünüyor” düşüncesi her zaman yeterli değildir. Benzer ses, benzer anlam, aynı sektör veya aynı müşteri kitlesi itiraz riskini artırabilir.

Türkiye’den başvuru ve temsilci meselesi

Türkiye’de yerleşik şirketler, AB veya Avrupa Ekonomik Alanı dışında bulundukları için EUIPO işlemlerinde temsilci konusunu ayrıca dikkate almalıdır. EUIPO’nun resmi açıklamalarına göre EEA dışında yaşayan veya yerleşik başvuru sahiplerinin EUIPO nezdinde temsilci ataması gerekir. 

Türkiye’deki TÜRKPATENT tescili, AB başvurusu için stratejik ve rüçhan hakkı sağlayabilir. Ancak, otomatik Avrupa Birliği koruması sağlamaz. Bu nedenle Türk şirketlerinin marka portföyü birlikte incelenmelidir: Türkiye tescili, şartlar sağlanıyor ise Madrid Protokolü başvurusu, hedef AB ülkeleri, ihracat yapılan pazarlar, e-ticaret platformları ve mevcut kullanım belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.

Ayrıca EUIPO markası Brexit sonrası Birleşik Krallık’ta yeni başvurular bakımından koruma sağlamaz. İngiltere, İskoçya, Galler veya Kuzey İrlanda bakımından ayrıca UKIPO başvurusu veya uygun başka bir strateji değerlendirilmelidir.

Sonuç ve hukuki değerlendirme

EUIPO Avrupa Birliği marka başvurusu, Türk şirketleri için AB pazarında markayı korumanın en etkili yollarından biridir. Ancak başvuru; marka adı, logo, sınıf seçimi, önceki marka araştırması, itiraz riski, temsilci zorunluluğu ve hedef pazar planı birlikte değerlendirilerek hazırlanmalıdır.

Avrupa Birliği pazarında faaliyet gösteren veya AB’ye açılmayı planlayan şirketler bakımından marka tescili, sonradan doğabilecek ihtilafları azaltan önleyici bir hukuki adımdır. Somut olayda belgeler, süreler, marka kullanım biçimi, ülke uygulaması ve AB hukuku kaynakları birlikte incelenerek başvuru stratejisi oluşturulmalıdır.

Sık sorulan sorular

1. EUIPO marka başvurusu ne kadar sürer?

   Başvuruda eksiklik yoksa ve üçüncü kişiler tarafından itiraz edilmezse süreç çoğu durumda birkaç ay içinde tamamlanabilir. Ancak itiraz, eksiklik bildirimi veya sınıf tartışması varsa süre uzar. Bu nedenle başvuru öncesi araştırma süreci hızlandırabilir.

   
   

2. Avrupa Birliği marka tescil ücreti ne kadar?

   EUIPO elektronik başvurularında temel ücret bir sınıf için 850 avrodur. İkinci sınıf için 50 avro, üçüncü ve sonraki her sınıf için 150 avro ek ücret ödenir. Ücretler değişebileceği için başvuru tarihinde resmi EUIPO ücret sayfası kontrol edilmelidir. 

   
   

3. Türkiye’de marka tescilim varsa EUIPO başvurusu gerekir mi?

   Evet, AB’de koruma isteniyorsa ayrıca EUIPO başvurusu veya uygun başka bir uluslararası başvuru yolu değerlendirilmelidir. Türkiye’deki tescil, Avrupa Birliği’nde otomatik koruma sağlamaz. Ancak Türkiye tescili, marka stratejisinin önemli bir parçası olabilir.

   
   

4. Avrupa’da marka tescili için avukat veya vekil zorunlu mu?

   AB veya Avrupa Ekonomik Alanı dışında yerleşik Türk şirketleri bakımından EUIPO işlemlerinde kural olarak yetkili temsilci atanması gerekir. Temsilci zorunluluğu ve kapsamı başvurunun türüne ve işlem aşamasına göre ayrıca kontrol edilmelidir. 

   
   

5. EUIPO markası İngiltere’de geçerli mi?

   Hayır. Brexit sonrasında EUIPO marka başvuruları Birleşik Krallık’ta yeni başvurular bakımından koruma sağlamaz. İngiltere pazarı hedefleniyorsa UKIPO başvurusu ayrıca değerlendirilmelidir.